پیشگیری اولیه سکته مغزی (قسمت دوم)

پیشگیری اولیه سکته مغزی (قسمت دوم)

برای پیشگیری از سکته مغزی مجدد، در صورت ابتلا به سکته مغزی چه باید کرد؟

سکته مغزی که در واقع به معنای آسیب بافت مغز به دنبال انسداد یکی از رگ های خونرسان مغز است، یکی از بیماری های ناتوان کننده و دومین علت مرگ و میر در کشور ما، ایران، است. همانگونه که در نوشتار قبلی گفته شد در سال جاری انجمن جهانی سکته مغزی برآن شد تا با تلاش برای افزایش آگاهی عموم جامعه و شعار جهانی "پیشگیری از سکته مغزی برای همه" گامی در جهت کاهش بروز این بیماری خطرناک بردارد. در نوشتار پیشین سعی کردیم تا روش های پیشگیری از سکته مغزی را برای تمام افراد سالم جامعه به اختصار بیان کنیم. در این نوشتار به بیان راه های پیشگیری از سکته مغزی مجدد بعد از ابتلا به این بیماری خواهیم پرداخت.

پس از بروز سکته مغزی و درمان های اولیه در چند روز ابتدایی، بهترین راه برای پیشگیری از سکته مغزی مجدد، علاوه بر کنترل دقیق عوامل خطر شامل فشار خون بالا، دیابت، چربی خون بالا، مصرف سیگار و بی تحرکی، بررسی علت ایجاد سکته مغزی است.

دو علت شایع در ایجاد سکته مغزی عبارتند از تنگی شریان های کاروتید در گردن و نامنظمی ریتم قلب به نام فیبریلاسیون دهلیزی، که در صورت درمان مناسب این دو بیماری در صورت وجود، احتمال بروز مجدد سکته مغزی تا حدود زیادی کاهش می یابد. در اینجا به بررسی تک تک این عوامل خواهیم پرداخت.

گفتن ایست که در صورتی که بیمار مبتلا به سکته مغزی دچار مشکلاتی از جمله دیابت، فشار خون بالا یا چربی خون بالا از قبل بوده و تحت درمان قرار داشته، بعد از ابتلا به سکته مغزی نیز باید با دقت بیشتری به ادامه درمان دارویی موارد مذکور بپردازد. در صورتیکه بیمار از ابتلا به این بیماری ها مطلع نباشد باید ازین نظر بررسی شود، به این معنی که آزمایشات مربوط به قند و چربی خون و اندازه گیری مکرر فشار خون در همان روزهای ابتدایی ابتلا به سکته مغزی انجام شود و در صورت ابتلا به هر کدام از این مشکلات، درمان دارویی مربوطه شروع گردد.
در صورت سیگاری بودن بیمار مبتلا به سکته مغزی، توصیه اکید به ترک سیگار ضروری است و در مطالعات مختلف دیده شده که چند ماه بعد از ترک سیگار، خطر ابتلای مجدد به سکته مغزی شروع به کاهش کرده و بعد از ۵ سال از ترک سیگار مشابه افراد غیرسیگاری می شود. در ضمن به تمام بیماران مبتلا به سکته مغزی که توان حرکتی کافی دارند، انجام فعالیت ورزشی منظم از جمله پیاده روی تند یا دوچرخه سواری در اکثر روزهای هفته، هر بار به مدت حداقل 40 دقیقه توصیه می شود.

علاوه بر درمان عوامل خطر شامل دیابت، فشار خون بالا و چربی خون بالا و نیز توصیه به ترک سیگار و فعالیت ورزشی منظم در بیماران مبتلا به سکته مغزی برای پیشگیری از سکته مجدد، دو درمان دارویی برای تمام بیماران مبتلا به سکته مغزی توصیه می شود. این دو درمان دارویی عبارتند از داروهای ضد پلاکت و استاتین ها.

داروهای ضد پلاکت که مانع تجمع پلاکت ها در عروق و لذا مانع انسداد عروق و سکته مغزی می شوند شامل آ اس آ (آسپیرین)، کلوپیدوگرل (پلاویکس) است که بر اساس صلاحدید پزشک معالج شما، ممکن است یکی از این دو دارو و یا هردو دارو باهم برای شما تجویز گردد.

استاتین ها شامل آتورواستاتین، روزواستاتین، سیمواستاتین و لواستاتین در واقع داروهای پایین آورنده چربی خون هستند که با توجه به اثرات دیگری از جمله اثرات ضد التهابی در عروق و نیز جلوگیری از تنگی پیشرونده عروق، برای تمام بیماران مبتلا به سکته مغزی توصیه می شوند. به زبان ساده می توان گفت این داروها برای جلوگیری از سکته مجدد مغزی در تمام بیماران با سابقه سکته مغزی توصیه می شوند حتی اگر بیمار چربی خون بالا نداشته باشد.

 برای بررسی علت سکته مغزی در بیماران مبتلا به سکته مغزی، بررسی تنگی عروق گردنی و نیز بررسی عملکرد و ریتم قلبی در تمام بیماران توصیه می شود. برای بررسی تنگی عروق گردنی از روش های تصویربرداری مختلفی از جمله سونوگرافی داپلر رنگی، یا سی تی انژیوگرافی و یا ام آر آنژیوگرافی می توان استفاده کرد. در صورتیکه تنگی قابل ملاحظه در شریان های کاروتید بیمار دیده شود، براساس صلاحدید پزشک معالج ممکن است از روش های مختلف جراحی یا آنژیوگرافی برای باز کردن این تنگی و جلوگیری از سکته مجدد بهره برد.
برای بررسی عملکرد قلبی در تمام بیماران مبتلا به سکته مغزی باید اکوکاردیوگرافی انجام شود و در صورت وجود نارسایی قلبی شدید و یا برخی از بیماری های دریچه های قلب و یا وجود لخته خون در قلب، باید به جای داروی ضد پلاکت، از داروی ضدانعقاد مثل وارفارین برای پیشگیری از سکته مغزی مجدد استفاده نمود. برای بررسی ریتم قلبی در بیماران مبتلا به سکته مغزی، باید از تمام بیماران نوار قلب گرفت و در صورت وجود نامنظمی ریتم قلبی به نام فیبریلاسیون دهلیزی از داروهای ضدانعقاد مثل وارفارین، ریواروکسابان یا دابی گاتران، به جای داروهای ضدپلاکت، برای جلوگیری از سکته مجدد استفاده نمود.
در نهایت باید گفت در صورت ابتلا به سکته مغزی، میتوان با کنترل دقیق عوامل خطرساز و بررسی علل ایجاد کننده و درمان آنها، از سکته مغزی مجدد جلوگیری کرده و زندگی بهتری را تجربه نمود.

دکتر فردوس نظری
متخصص بیماری های مغز و اعصاب

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.