علل و درمان کمرویی اجتماعی در کودکان (قسمت سوم)

علل و درمان کمرویی اجتماعی در کودکان (قسمت سوم)

اساس درمان کمرویی و گوشه گیری کودکان عبارتند از: اجتناب از اشتباهات تربیتی؛ اصلاح پیوند عاطفی ناامن (تغییر ساختار فکری، احساسی و ادراکی)؛ تقویت اعتماد به نفس کودک و آموزش مهارت های اجتماعی و حل مسئله و برخورد با مشکلات

درمان ممکن است ماه ها و گاهی چند سال طول بکشد.

الف) اجتناب از اشتباهات تربیتی یکی از علل تشدید کننده و حتی بوجود آورنده کمرویی و گوشه گیری اشتباهات تربیتی است و متاسفانه برخی از والدین ناخواتسه و نادانسته مرتکب آن می شوند که مهمترین آنها عبارتند از:
ـ هرگز در حضور او بر چسب کمرویی و خجالتی نزنید و نگذارید دیگران نیز چنین کاری کنند. برای مثال اگر با فرزندتان در جمعی یا با فردی هستید و شخص سوم حتی از روی محبت ابراز می کند که فرزندتان خجالت می کشد، بلافاصله بگویید: « نه فقط کمی زمان می برد تا به دیگران و موقعیت جدید عادت کند ».
ـ هرگز خجالت و رفتار او را دست مایه خنده قرار ندهید (اولاً کودکان حداقل تا 5 سالگی قادر به درک شوخی نیستند و ثانیاً انگشت گذاشتن روی نقطه ضعف دیگران تجاوز به حقوق دیگران و کاری ضد اخلاقی است تا چه برسد به اینکه مورد تمسخر و خنده نیز قرار گیرد (با دیگران بخندیم نه بر دیگران).

ـ هرگز، هرگز، هرگز! حتی به شوخی کودک را مورد تمسخر قرار ندهید و از کاربرد کلمات و برچسب های منفی (خجالتی، ترسو، تپل، دست و پاچلفتی و...) جداً خودداری کنید.

ـ نگرانی خود را در مورد مسئله ای که دارد، نشان ندهید.

ـ هرگز او را سرزنش یا توبیخ نکنید.

ـ اگر در گفتگویی فرزندتان پاسخ نمی دهد، بجای او جواب ندهید و معذرت خواهی نکنید و بلافاصله با بیان مطلبی تمرکز بر روی او را برطرف کنید.

ـ اگر کودکتان مورد تمسخر و یا سخنان نیش دار توسط همسالان خود قرارگرفت، او را حمایت کنید و نشان دهید که ناراحتی او را درک می کنید و درحد درکش توضیح دهید که چنین کاری نشان دهنده نقطه ضعف دیگری است نه او. در این موارد ذکر خاطره و تجربه دست انداخته شدنتان در دوران کودکی و نحوه برخورد شما با آن در تخفیف ناراحتی کودک بسیار کمک کننده خواهد بود.

ـ هرگز او را بادیگران مقایسه نکنید. شما می توانید رفتار خوب و مثبت کودک دیگری را که فرزندتان نیز شاهد آن بوده است با ظرافت مورد تائید و تشویق قراردهید (مثلا رو به فرزندتان کنید و بگوییئ: اون کودک چه رفتار دوستانه و راحتی داشت، این طور نیست؟)

ـ حتی کوچکترین حرکت و رفتاری مغایر با خجالت کشدین را مورد تحسین و تشویق قرار دهید (چقدر قشنگ سن تو گفتی!و...)

ـ در مواردیکه کودک راحت نیست و خجالت می کشد یا احساس ترس و نگرانی دارد، اصرار در انجام آن کار نکنید.

ب) ایجاد احساس امنیت، اطمینان و اعتماد یکی از جنبه های ذهنی فرد خجالتی و کمرو، داشتن شک و تردید نسبت به خود، دیگران و شرایط است. احساس امنیت و اطمینان در همان یکسال اول تولد در ضمین و ذهن ناخودآگاه کودک شکل می گیرد و به آن پیوند عاطفی امن گفته می شود. کودک امن و مطمئن در ضمیر و ذهن خود می داند که افراد عموماً قابل اعتماد هستند و می توان روی حرف و قول آنها اعتماد کرد.

 او بطور درونی بر این باور است که اکثر افراد خوب و مهربان بوده و قصد اذیت و آزار او و یا سوء استفاده از او را ندارند و به همین دلیل در ابراز احساسات و عواطف خود راحت است و با دیگران راحت تر ارتباط برقرار می کند. او باور دارد که پس از هر شبی روزی فرا خواهد رسید، بعد از هر سربالایی سرازیری وجود دارد و اگر چه درد و رنج در زندگی اجتناب ناپذیر است ولی تقریباً همیشه راهی برای رسیدن به آرامش و تخفیف درد و رسیدن به شادی وجود دارد و چنین حسی بوجود نمی آید مگر اینکه حداقل در سال اول تولد به تمامی نیازهای کودک بی درنگ، بطور ثابت و مهربانانه پاسخ داده شود. خوشبختانه بدلیل ویژگی شگفت انگیز مغز در ترمیم و شکل پذیری خود، پدر ومادر معمولاً به راحتی تا 4 5 سالگی و به سختی تا نوجوانی وقت دارند تا با دانش و رفتار درست و پشتکار، صدمات وارده به ذهن و روان کودک را تا حدود زیادی ترمیم کنند. برای این منظور بایستی در رفتار با او با ثبات و یکنواخت بود، صادق و باز بود، بر قول و قرارهای خود متعهد بود و به او اعتماد کرد.

 

برای رسیدن به این هدف رعایت نکات زیر بسیار کمک کننده خواهد بود:
ـ محلی دلنشین و راحت را برای داستان و قصه گفتن و صحبت های دو نفره مشخص کنید. کودک ممکن است بخواهد به شما تکیه دهد و یا سرش را روی پاهای شما بگذارد و یا اینکه روی مبل لم بدهد و با رو در روی شما بنشیند. هر طوری که کودک احساس راحتی و نزدیکی می کند، عمل کنید.

ـ هراز گاهی با هم آواز بخوانید و حرکات موزون و شاد انجام دهید.

ـ در مواقع بیرون رفتن اگر او مایل است، دست در دست هم دهید.

ـ دائم به دنبال نکات و رفتار خوب و مثبت او باشید و آنها را بی درنگ مشخص و تحسین کنید (نه به دروغ).
حداقل روزی نیم ساعت از وقت خود را (هر یک از والدین و یا هر دو با هم) تماماً به با او بودن بدید و هرچیزی را که ممکن است موجب اختلال در این ارتباط شود، مرتفع کنید (از جمله موبایل راخاموش کنید و یا به او توضیح دهید که بدلیل کار مهمی که دارید مجبورید آن را روشن بگذارید) این زمان سوای از مواقعی است که شما به طور معمول باهم هستید (نظیر مواقع شام یا آداب قبل ازخواب و...).

ـ زمانیکه فرزندتان می خواهد با شما صحبت کند، اگر آب هم در دستتان هست و می خواهید به تشنه ای برسانید، آن را زمین بگذارید و با تمام وجود (گوش، چشم و دل) او را بشنوید. گفتارهای غیر کلامی کودک (اخم، خشم، خنده و...) را به همان اندازه کلام او بایستی جدی گرفت و واکنش و پاسخی درست نشان داد.

ـ حداقل هفته ای یکی دو بار او را به زمین بازی کودکان ببرید (خصوصاً پدر).

ـ هرازگاهی بازی های گروهی که رنگ و بوی همکاری دارند، به راه بیاندازید (مثلاً حدس زدن نام وسیله ای چیزی از طریق حرکات نمایشی یا نمایشنامه بازی کردن و...)

ـ در کارهای ساده از او کمک بخواهید و صرفه نظر از اینکه بدرستی و کامل انجام دهد یا نه، تشکر و سپاسگزاری کرده و کارش را تحسین کنید (نظیر گلکاری، جمع کردن سفره یا میز غذا، شستن ماشین و...).

ـ در امور مربوطه نظر او را نیز بخواهید و اگر خطر و اشکال جدی وجود ندارد، به آنها عمل کنید (مثلاً رنگ اطاق و یا لباس هایش، یاهر دو سه بار یک دفعه او تصمیم بگیرد که برای غذا خوردن در بیرون خانواده کجا برود و... )

ـ درهر زمانی که دست بدهد و دلیلی برای آن دارید (حتی خنده شیرینش) او را در آغوش بگیرید و ابراز محبت و عشق کنید (خصوصاً پدر در این زمینه بایستی تلاش بیشتری کند) نگران لوس شدن او نباشید. محبت و عشق سپر دفاعی برابر لوس شدن است و نه عامل آن.

ـ قوانین و مقررات معدود (حداکثر به تعداد انگشتان دست) ولی ثابت و تخطی ناپذیر بگذارید (مسواک زدن قبل از خواب، عدم بکار بردن کلمات زشت، خوابیدن در اطاق خود و...

تا سنین 3 سالگی وظیفه پدر و مادر است که تمامی تمهیدات لازم برای ایمنی و آزادی عمل کودک را بکار ببندند و به تذکر و مقررات پناه نبرند (از جمله گذاشتن حفاظ برای تمامی پریزها، دور از دسترس قرار دادن چیزهای خطرناک، به گنجه بردن تمامی چیزهای شکستنی دسترس، جایگزین کردن ظروف فلزی یا نشکن به جای ظروف چینی و شیشه ای، تعبیه قفل ایمنی برای درب آشپزخانه و... ).

ـ یک صندوقچه یا گنجه مخصوص نگهداری وسایل و چیزهای مهمش تهیه کنید و در اختیار او بگذارید.

ـ در مواقعی که دور هم هستید (مثلاً موقع صرف شام) سعی کنید به مرور زمان هر کس چیزهایی جالبی را که در طول روز برایش اتفاق افتاده به دیگران بگوید.

منبع

دسته ها: وبلاگ

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.