اختلال شخصیت اسکیزوتایپال (قسمت اول)

اختلال شخصیت اسکیزوتایپال (قسمت اول)

فرد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوتایپال (انگلیسی: Schizotypal personality disorder (STPD)) حتی به نظر افراد غیر متخصص هم بسیار عجیب و غریب می‌آیند. تفکر جادویی، عقاید منحصر به فرد، افکار انتساب به خود، خطاهای ادراکی، و مسخ واقعیت همگی جزء زندگی هر روزه فرد اسکیزوتایپی است. فرد تقریبا در همه جوانب زندگی نقص های میان فردی و اجتماعی نشان می دهد که مشخصات اصلی آنها عبارتند از: معذب بودن در روابط اجتماعی صمیمانه، توانایی ضعیف در ایجاد روابط اجتماعی نزدیک و همچنین شناخت ها (باورها، افکار و عقاید) غلط و رفتارهای عجیب و غریب.

این وضعیت قبل از اوایل بزرگسالی شروع شده است و در شرایط مختلف حضور دارد و پنج مورد (یا بیشتر) از موارد زیر آن را نشان می دهند.

1. فرد ایده های انتساب دارد (اما نه هذیان های انتساب)

2. باورهای عجیب و تفکر جادویی که بر رفتارشان تاثیر می گذارد و با هنجارهای گروه های فرهنگی اقلیت همخوانی ندارند (مثلا خرافاتی بودن، باور به روشن بینی، تله پاتی، حس ششم. کودکان و نوجوانان معمولا خیال بافی ها یا مشغله های ذهنی عجیب و غریب دارند.)

3. تجزیه های ادراکی غیرعادی دارد. از جمله خطاهای حسی جسمی (ایلوژن های بدنی) مثلا احساس می کند فرد دیگری در کنارش حضور دارد یا صداهایی می شنود که او را صدا می زنند.

4. تفکر و گفتار غیرعادی دارد (مثلا مبهم حرف می زند، پرت و پلا می گوید، استعاره به کار می برد، بیش از حد توضیح می دهد، یا کلیشه ای حرف می زند.)

5. شکاک است یا تفکرات پارانوئیدی دارد.

 6. هیجان ها و احساسات نامناسب دارد یا تنوع هیجان هایی که نشان می دهد اندک است.

7. رفتار و ظاهری غیرعادی، عجیب و غریب یا خاص دارد.

8. بجز اعضای درجه یک خانواده، دوستان نزدیک یا محرم راز ندارد.

9. از جمع به شدت می ترسد و حتی بعد از آشنا شدن با اعضای جمع، اضطرابش از بین نمی رود و این اضطراب معمولا بیشتر با ترس های پارانوئیدی مرتبط است تا با ترس از قضاوت های منفی دیگران درباره خود.

این وضعیت صرفا در طول اسکیزوفرنی، یکی از اختلالات دوقطبی، اختلال افسردگی به همراه خصوصیات روان پریشانه، یک اختلال روان پریشانه دیگر، یا اختلال طیف اوتیسم روی نمی دهد و نمی توان آن را به آثار فیزیولوژیک یک عارضه پزشکی دیگر نسبت داد.


معیارهای تشخیصی اختلال شخصیت اسکیزوتایپال

 


معیارهای تشخیصی بر پایه چهارمین ویرایش کتابچه تشخیصی و آماری اختلالات روانی عبارت است از:
الف- کاستی ها و نواقصی در روابط اجتماعی و بین فردی که مشخصه آن بروز رنج و مشقتی حاد در روابط صمیمانه و کاهش توانایی دارا بودن این روابط و همچنین آشفتگی ها و برهم خوردگی های شناختی یا ادراکی و نامتعارف (اکسنتریک) بودن رفتار است، به گونه ایی که این الگوی ژرف و فراگیر از اوایل بزرگسالی آغاز شده و در زمینه های گوناگون به چشم آید که نشانه اش وجود دست کم پنج تا از موارد زیر است:
۱- افکار انتساب (رفرنس) به خویشتن؛ نه هذیان های (روان پریشانه) انتساب به خود
۲- باورهای عجیب یا اندیشه های جادویی که بر رفتار اثر بگذارند و با هنجارهای برآمده از خرده فرهنگ فرد همخوانی نداشته باشند. (مانند خرافاتی بودن، اعتقاد به غیب بینی، تله پاتی و دورآگاهی، حس ششم و نیز گمانه ها، تخیلات یا اشتغال های ذهنی غریب در کودکان و نوجوانان)
۳- تجربه های نامعمول ادراکی، از جمله فریفتارها و خطاهای ادراکی (ایلوژن های) پیکری
۴- پندار و گفتار عجیب (برای نمونه مبهم، حاشیه پردازانه، استعاره یی با شرح و تفصیل بیش از اندازه و فراوان یا کلیشه یی و قالبی)
۵- شکاکیت یا فکر بدگمانانه
۶- حالت عاطفی نابجا یا محدود
۷- رفتار یا حالت ظاهری عجیب، نامتعارف یا ویژه خود
۸- نداشتن دوستان صمیمی یا مورد اطمینان، به جز بستگان درجه نخست
۹- اضطراب بیش از اندازه در میان جمع، به گونه یی که با آشنا شدن هم کاهش نیابد؛ این اضطراب بیشتر به ترس همراه با بدگمانی مرتبط است و نه به قضاوت منفی درباره خودش

ب- فقط در سیر اسکیزوفرنیا، اختلال خلقی با ویژگی های روان پریشانه (سایکوتیک)، دیگر اختلالات روان پریشانه یا یکی از اختلالات ژرف و فراگیر رشد (اوتیسم، آسپرگر و…) پیدا نشده باشد.


منبع

ادامه مطلب...

دسته ها: وبلاگ

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.