تنها در خانه

تنها در خانه

کوچک‌تر شدن خانواده‌ها در دنیای آپارتمان‌نشینی امروز و روابط سرد معمول میان همسایه‌ها موجب شده است بعضی والدین به دلایل مختلف از قبیل مشغله کاری و نظایر آن کودک خود را تنها بگذارند.

اگر خود را جای کودکی که برای چند ساعت در خانه تنها می‌ماند بگذاریم می‌بینیم که به هیچ عنوان تحمل آن را نداریم آیا دوست داریم اعضای خانواده برای ساعات متوالی ما را تنها بگذارند یا در محل کار ما را چند ساعت تنها بگذارند؟ مسلما نه تنها تحمل این مسئله سخت است بلکه اگر در بهترین و مجلل‌ترین هتل‌ها و خانه‌ها تنها باشیم باز هم تنهایی ما را آزار می‌دهد.

انسان از اینکه با دیگران در ارتباط نبوده و تعامل نداشته باشد یا فرصت بودن در جمع خانواده را پیدا نکند نگران می‌شود که این تنهایی برای کودکان بیشتر آزاردهنده است.
 
کودکان توانایی این که خود را سرگرم کنند، ندارند و در تنهایی دچار استرس می‌شوند از سوی دیگر سپردن کودک به مهدکودک برای ساعات طولانی آسیب‌های روانی را متوجه او خواهد کرد.
 
خانواده طبیعی‌ترین گروه اجتماعی مرکز رشد بهداشت روانی و تعالی معنوی فرد است. هر اندازه از خانواده فاصله بگریم دچار آسیب بیشتری می‌شویم. کودکی که از این محیط به اجبار دور می‌ماند دچار کمبود محبت، گوشه‌گیری، انزوا و اضطراب و آسیب‌های اجتماعی در آینده قابل جبران نیست‌ می‌شود.
 
وقتی کودکی از فضای تربیتی خانواده دور می‌ماند و فضاهای دیگر از جمله مهدکودک جایگزین آن می‌شود، کودک به جای آن که مهر و عاطفه و نگرش و دلسوزی مادر را دریافت کند باید شرایط و مقررات مهد را فراگرفته و آن را اجرا کند.

خانه فقط در و دیوار و یک مکان ساده نیست، خانه پایگاه امنیت روانی است.
 
اغلب والدین برای پر کردن زمان تنهایی کودکان آنها را ابزارهایی مانند کامپیوتر و تلویزیون تنها می‌گذارند که این امر آگاهانه یا ناآگاهانه زمنیه آسیب‌های بیشتری را برای کودکان فراهم می‌کنند و از سوی دیگر افزایش بازی‌های کامپیوتری باعث دور شدن کودکان از بازی‌های دسته‌جمعی شده و آنان تنهایی خود را با بازی‌های یارانه‌ای پر می‌کنند.
 
شخصیت و اجتماعی شدن این کودکان تحت تاثیر فضای مجازی شکل می‌گیرد این مسئله باعث می‌شود کودک نتواند به راحتی شخصیت اصلی خود را پیدا کند.
 
بهترین راه‌کار درباره تغییر نگرش فرزندپروری در والدین  این است که والدین نباید فرزند پروری را یک امر تشریفاتی و ظاهری بدانند بلکه باید آن را یک رسالت فردی و خانوادگی و اجتماعی بدانند.

همچنین والدینی که کودکانشان در خانه تنها است باید طوری برنامه‌ریزی کنند که زودتر بازگردند و در هنگام حضور در خانه با خواندن قصه، شعر، نقاشی کشیدن، ارتباط خود را با کودک نزدیک‌تر کند تا این کودک به جای پناه بردن به فضاهای مجازی با والدینش تعامل داشته باشد.

سن مناسب تنها ماندن کودک در خانه

یکی از مهم‌ترین مسائل برای تصمیم‌گیری درباره تنهایی کودک در خانه سن و سال اوست. این‌که فرزند شما در چه سنی می‌تواند تنهایی را مدیریت کند، تا حد زیادی بستگی به ویژگی‌های شخصیتی و سلامت روان او دارد.

مثلا کودکی که از تنهایی می‌ترسد و حتی در حضور خانواده سعی می‌کند از تنها ماندن در فضاهای مختلف خانه اجتناب کند، به هیچ وجه شرایط تنها ماندن در خانه را ندارد.

همچنین تنهایی برای کودکی که بیش‌فعال است، می‌تواند خطرآفرین باشد، اما به طور کلی برخی از کارشناسان سنین بالاتر از هشت سال و برخی دیگر سنین بالاتر از ده تا دوازده سال را برای تنها گذاشتن کودکان در خانه مناسب می‌دانند.

کدام کودک می‌تواند تنهایی را تاب بیاورد؟

کودکی که قرار است ساعتی را در تنهایی بگذراند، باید رابطه‌ای خوب و صمیمانه با والدینش داشته باشد تا جایی ‌که بتواند احساساتش را بدون رودربایستی برای والدین بازگو کند. کودکان خجالتی نمی‌توانند درباره ترس‌های خود به سادگی سخن بگویند، بنابراین در شرایط سختی قرار می‌گیرند.

داشتن اعتماد به نفس بالا هم جزو ویژگی‌های لازم برای تنها ماندن است، همچنین کودکان مسئولیت‌پذیر در ساعات تنهایی می‌توانند خود را با وظایف و تکالیفشان سرگرم کنند، ضمن این‌که توانایی تصمیم‌گیری در موقعیت‌های حساس را نیز دارند. با این ‌حال این نکته را در نظر داشته باشید که حتی اگر فرزندتان تمام این ویژگی‌ها را دارد، باز هم تا وقتی که به تنها ماندن در خانه راضی نیست، شما اجازه تنها گذاشتنش را ندارید، در واقع آنچه در تنهایی کودک در خانه در خانه نقش اساسی دارد، رضایت درونی خود اوست.

مدت زمان تنهایی کودک در خانه چقدر باشد؟

این میزان تنهایی بسته به ویژگی‌های شخصیتی کودک متفاوت است، هرچقدر این زمان کوتاه‌تر باشد بهتر است، ضمن این‌که نباید مدت زمان آن بیش از سه ساعت طول بکشد. اگر قرار است کودک را در خواب تنها بگذارید حتما در شب قبل به او بگویید که فردا وقتی بیدار شود شما در منزل نیستید، ضمنا پیش از ترک خانه برای او نوشته‌ای بگذارید، بنویسید که تا زمان بازگشت شما چه کارهایی انجام دهد. برخی از والدین گمان می‌کنند اگر کودک این مدت زمان را در خواب به سر ببرد، آنها برای بازگشت به منزل زمان بیشتری در اختیار دارند. اما حقیقت این است که هیچ تضمینی وجود ندارد که فرزند شما طبق پیش‌بینی شما تا یک ساعت مشخص خواب باشد.

در خانه را قفل کنم یا نه؟

«یک بار که برای رسیدگی به یک کار اداری مجبور شدم پسر و دخترم را در خانه تنها بگذارم، در خانه را قفل کردم.
با توجه به این‌که مدت زمان نبودنم کوتاه بود، بعید می‌دانستم اتفاقی برای آنها بیفتد، اما هنگام مراجعت در کمال تعجب دیدم که پسرم در محوطه ساختمان در حال بازی کردن است.

وقتی پرسیدم چطور بیرون آمده گفت که از بالکن خانه خودمان به بالکن واحد کناری پریده و خودش را به محوطه ساختمان رسانده، این در حالی بود که منزل ما در طبقه پنجم بود!» اینها صحبت‌های یکی از مادران است که به گفته خودش پس از این اتفاق هیچ وقت در خانه را روی بچه‌ها قفل نکرده است.

قفل کردن در منزل می‌تواند جلوی اتفاقاتی مثل ورود غریبه‌ها، خارج شدن کودک از خانه و آسیب‌های ناشی از آن را بگیرد. اما اگر کودک برای خروج از خانه دست به کارهای خطرناکی بزند یا اگر به هر دلیل گرفتار آتش‌سوزی در خانه یا اتفاقاتی از این دست بشود، دیگر نه راه فراری وجود دارد و نه همسایه‌ها می‌توانند کاری برای نجات او انجام دهند.

تنها گذاشتن بیش از دو کودک با‌هم

گاهی والدین باید دو فرزند خود را با‌هم یا کودک را با یکی از همسالانش تنها بگذارند که این وضعیت ملاحظات خاص خودش را دارد، چرا که کودکان به خصوص در سنین پیش از دبستان کنجکاوی‌های جنسی دارند که منتج به تجسس‌های جنسی می‌گردد. در صورت تنها گذاشتن کودکان در خانه با خواهر و برادر یا همسالانش حتما درباره مسائل جنسی آموزش‌های لازم را به کودک خود داده باشید تا بتوانید آنها را تنها بگذارید. ضمن این‌که اگر والدین همسالان او، شرایط نگهداری فرزند شما را هم دارند و افراد مورد اعتمادی هستند و تمایل به این کار دارند، می‌توانید از آنها بخواهید نگهداری از هر دو را به‌عهده بگیرند.

فوت و فن‌های تنهایی کودک در خانه

شما با توجه به شرایط شغلی و برنامه‌ریزی‌های زندگی خودتان از قبل می‌دانید که قرار است از چه تاریخی یا در چه روزهایی فرزندتان را تنها بگذارید. برای تنهایی کودک در خانه  پیش از هر کاری او را در جریان برنامه آتی خود قرار دهید تا هم از نظر روانی خودش را آماده کند و هم برخی فوت و فن‌های لازم برای تنهایی در خانه را یاد بگیرد.  اولین نکته‌ای که باید به کودکان آموزش داد، تاکید بر عدم نزدیکی به وسایل خطرناک و نحوه مقابله با خطرات احتمالی مثل آتش‌سوزی است.

حتما شماره تلفن‌های ضروری مثل اورژانس، آتش‌نشانی و درمانگاه نزدیک منزل را به او بدهید. ضمنا یک شماره تلفن از یکی از نزدیکانی که به خانه نزدیکند، به فرزندتان بدهید. به او آموزش دهید که در صورت قرار گرفتن در شرایط سخت چطور می‌تواند از پس آن شرایط برآید. تکلیف او را برای پاسخگویی به تلفن منزل روشن کنید. مثلا به او بگویید که فقط به تلفن شما و مادربزرگ پاسخ دهد یا اگر زنگ در منزل را زدند. با کمال دقت و توجه رفتار کند. ضمن این‌که درِ خانه را به هیچ وجه به روی کسی جز خودتان و افرادی که شناخته شده‌‌اند، باز نکنند.

 هنگام صحبت با تلفن یا مکالمه با کسانی که به منزل مراجعه کرده‌اند، در صورت پاسخگویی، حتما تاکید کنید که هنگام کنجکاوی یا پرسش دیگران درباره تنهایی‌اش به کسی اطلاعات ندهد.  استفاده از لوازم برقی مانند تلویزیون، کامپیوتر، تبلت و… را به او آموزش دهید. با یکی از همسایگان معتمد خود صحبت کنید تا دورادور هوای فرزندتان را داشته باشد. اگر چند کودک را با هم تنها می‌گذارید، از قبل به آنها هشدار دهید که در صورت بگومگو یا دعوا کردن حتما با برخورد بعدی والدین مواجه خواهند شد و فارغ از این‌که کدام طرف تقصیرکار باشد، هر دو را تنبیه می‌کنند.گاهی دعواهای کودکان در خانه و در تنهایی می‌تواند نتایج تلخ و غیر قابل باوری را رقم بزند.

 محسن اصغری نکاح_روان‌شناس کودک

دسته ها: وبلاگ

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.